Op zondag 25 januari werd de jaarlijkse Goudse Holocaustherdenking gehouden onder de overkapping van het NS Station. Chris Bellekom droeg bij aan de herdenking door zijn gedicht ‘Vervoersbewijs’ voor te dragen aan de 150 aanwezigen. De tekst daarvan – zoals gepubliceerd in het Kontakt – is te vinden via onderstaande knop.
holocaust
Edith
Ik weet niet hoe je was
Maar ik weet dat je veel ouderwetse woorden gebruikte zoals ‘haast’ en ‘pas’
Het is gek om te bedenken dat je ouders had en een broer
En dat je lieve brieven schreef
Ik stel me zo voor
Dat je je vader als hij thuiskwam misschien wel in zijn armen vloog
Dat je broer stomme grappen maakte
En dat je moeder rode sokken haakte
Dat je nog niet veel begreep want je was nog jong
Maar dat je wist wat liefde was
Dat een storm niet meer was dan regen
Dat je naar het tikken op het dak luisterde met je broer
En dat jullie enkel zwegen
Dat je kinderboeken las
Dat je ’s zomers speelde in het gras
Omdat de wereld nog heel was
Het is gek om te bedenken
Dat een storm niet enkel regen bleef
Dat je je allerlaatste brieven schreef
Dat je nog niet wist wat je later wilde worden
Maar dat later later bleef
Brecht Boekraad
Gouda 20 februari 2025
bij de opening van de tentoonstelling ‘Edith: een gewoon Gouds meisje’ in museum Gouda
(zonder titel)
dat iemand
in de trein stapt
naast iemand anders gaat zitten
een familiefoto tevoorschijn haalt
en vertelt
dat de foto een nagedachtenis is
aan weggevoerde geliefden
op wie lang en vergeefs is gewacht
dat er bij diegenen die nooit zijn teruggekeerd
een kruisje is aangebracht
en dat iemand anders
dan geschokt vaststelt
dat er bij allemaal – op één na-
een kruisje is aangebracht
dat iemand
wijst dat zij dat meisje is
vrolijk jurkje
glimmende schoentjes
zonder kruisje
dat zij destijds veilig is ondergebracht
en op deze dag een lezing houdt
over de genocide
het vergeefse wachten
het aanbrengen van kruisjes
opdat wij niet vergeten
en dat iemand anders
dan zegt dat dit nooit
nooit meer mag gebeuren
dit uiteenscheuren
van onschuldige families
dat we niet zullen vergeten
dat iemand
die middag vergeefs
op iemand anders wacht
en dat iemand anders
op deze niet zomaarse dag
dan plotseling minutenlang stilstaat
zo intens bewogen stilstaat
dat haar dochters
glimmende schoenen
fleurige kleding
selfies gepost
ontredderd hun pas inhouden
en dat iemand anders
dan opstaat en zegt
dat we nooit mogen vergeten
dat de geschiedenis eeuwig rijmt
we altijd hebben geweten
dat in de rimpeling van een kleine leugen
de kiem ligt van een oorlog
dat Elohay Selichot
God van de vergeving
ons niet voor niets de rede heeft gegeven
en dat daarin het begin ligt
van de weg naar vrede
dat iemand
op een niet zomaarse dag
in de trein stapt
naast iemand anders gaat zitten
en een familiefoto tevoorschijn haalt
Hanneke Leroux
uitgesproken bij de Holocaust herdenking Gouda, 28 januari 2024
Wat kan het kwaad
Wat kan het kwaad
wanneer wij vergeten
niet meer willen weten
wat er met wie is gebeurd
als we niet stilstaan
maar op weg naar baan of studie
over struikelstenen stappen en
gedenktegels niet lezen
want daar zijn er al zoveel van
en we komen tijd tekort
in al onze haast
verslijten de verhalen
tot er niets meer van beklijft
tot er niets meer overblijft
dan een oppervlakkige special
op tv
zo rond 4 mei
als wij geschiedenis vergeten
dan kan het kwaad
twijfel zaaien
woorden verdraaien
harten verstenen
schouders ophalen
om de verdwenen namen
de verdwenen verhalen
en ons slapend klaarstomen
voor de herhaling.
Jeffrey van Geenen
stadsdichter van Gouda
Uitgesproken bij de Holocaustherdenking in de stationshal, 29-01-2023
Holocaust herdenking
De Talmud zegt:
een woord is één munt waard
Een stilte twee
En elke naam is een stilte
een woord en nog
een stilte waard
Vooraf, de stilte van verwachting
van hoop, de voorzetting
door generaties heen
Dan na de geboorte het woord:
de klank die beeld en daden
hoorbaar maakt, de naam geraakt
En dan de stilte van het niet meer zijn
woorden bij het afscheid
STIL, stil, stil gehoord
Tsja
Zo zou het moeten zijn
Mag het moeten zijn
Maar soms moeten namen
juist opnieuw worden gehoord
om wat uit onze stad is opgehaald
afgevoerd, vervoerd en vermoord
En daarom zijn op onze Goudse straten
in stilte, woord en Stolperstein
hun namen steeds opnieuw te horen
gaat geen woord of stilte verloren
Peter Noordhoek
Gedicht geschreven naar aanleiding van de Holocaust herdenking op 27 januari 2021